پرسشنامه گروه سنجی

آخرین مطالب

امکانات وب

پرسشنامه گروه سنجی

راهنمای گروه سنجی

مقدمه: روش گروه سنجی که اولین بار به وسیله مورینو به کار رفته است، برای سنجش ارتباط های
گروهی – اجتماعی و میزان پذیرش افراد از سوی دیگر اعضای گروه ، بر اساس ملاک ومعیاری مشخص استفاده
می شود . برای تشکیل گروه های متجانس تر در دست یابی به هدف های خاص ، گروه سنجی روش اثربخشی است. همچنین، با این روش می توان سازگاری جمعی و یا پذیرش و ساخت گروهی آشکار افراد را اندازه گیری و مشخص نمود.

موارد استفاده از گروه سنجی

به طور کلی، گروه سنجی برای تعیین و دست یابی به موارد زیر به کار می رود :

1) کشف و شناخت الگوهای دوستی و رفاقت در یک گروه

2) شناخت کیفیت و ساختار گروه و ارتباطات اجتماعی میان آنها

3) میزان سازگاری گروه و پذیرش گروهی دانش آموز ( یا فرد)

4) تعیین افراد محبوب و مورد وثوق کلاس ( یا گروه )

5) تشخیص و شناسایی افراد نیازمند کمک و خدمات مشاوره ( افراد منفرد و منزوی، فراموش شده و به طور کلی، در معرض خطر)

6) انتخاب رهبر گروه برای فعالیت های مختلف آموزشی و پرورشی ( نماینده کلاس، « همیار مشاوران » و فعالیتهای فوق برنامه )

با توجه به آنچه گفته شد، یکی از روشهای پیشنهادی برای انتخاب « همیار مشاوران » استفاده از گروه سنجی است. مشاوران مدارس پس از آغاز سال تحصیلی و آشنایی دانش آموزان با یکدیگر و انطباق با محیط ( در آذرماه هر سال ) برای انتخاب و تعیین افراد واجد شرایط به عنوان « همیار مشاور » اقدام می نمایند. البته پس از انجام گروه سنجی، لازم است با دانش آموزانی که از طرف هم کلاسی های شان مورد وثوق و پذیرش بیشتری باشند، مصاحبه ای ( با توجه به ویژگی های مطرح شده در فصل سوم وبند پنج اصول کار و ارزشیابی در فصل ششم) به عمل آید تا میزان علاقه و خصوصیات آنان نسبت به موضوع و برنامه مورد سنجش و ارزیابی قرار گیرد.

نکات اجرایی در استفاده از گروه سنجی

به دانش آموزان اطمینان داده شود که انتخاب های شان محرمانه باقی می ماند. از این رو ، رعایت این اصل بسیار ضروری است.

· زمانی آزمون را اجرای کنید که اعضای کلاس ( یا گروه ) به قدر کافی با یکدیگر آشنا باشند ( بنابراین ، اجرای گروه سنجی در نیمه اول آذرماه برای برنامه همیار مشاور مناسب است )
· آزمون در روز و ساعتی اجرا شود که تمامی دانش آموزان ( یا اعضای یک گروه ) در کلاس حضور داشته باشند.
· به افراد یادآور شوید که هر یک از آنان در هر مورد ( مثلاً انتخاب نماینده کلاس یا افرادی که حاضرند مشکلات خود را با او در میان گذارند ) ، نام سه نفر از اعضای کلاس را به ترتیب اولویت ( 1 ، 2 و 3 ) بنویسند . البته روشن است که افراد نباید خودشان را انتخاب کنند.
· برای اینکه دانش آموزان با راحتی و بدون نگرانی انتخاب های خود را انجام دهند، هنگام آزمون فاصله کافی بین آنها رعایت شود و از بحث ، گفت و گو و طولانی شدن زمان پاسخ گویی جلوگیری شود. با این حال ، بیان اهداف (کمک به افراد و محیطی سازنده ) ، تبیین و نوع نگرش و ایجاد اطمینان در خصوص پاسخ و انتخاب اعضای گروه ، قبل از اقدام به پاسخ ، لازم و کمک کننده خواهد بود.
· دستورعمل اجرایی به گونه ای روشن و اطمینان بخش برای دانش آموزان توضیح داده شود.

گروه سنجی به دو روش زیر انجام می شود:

1) استفاده از پرسشنامه یا وسایل درجه بندی : در این روش نگرش ها و یا احساسات افراد نسبت به یکدیگر مورد سنجش قرار می گیرند. بنابراین ، در این روش به وسائل و ابزار خاصی نیاز است. همچنین ، اجرای این نوع گروه سنجی احتمالاً در اعضای گروه موجب ایجاد انتظار برای تغییرات ناشی از نتایج آن نمی شود. مقیاس پذیرش گروهی اهایو که شامل شش سئوال زیر می باشد،از آن جمله است:

· بهترین دوستان من ....
· دوستان من نیستند ولی از آنهابدم نمی آید ...
· آنها را نمی شناسم ...
· به آنها علاقه ای ندارم ...
· از آنها بدم می آید ...

روش اجرا: ابتدا فهرستی از اسامی کلاس ( یا اعضای گروه ) در اختیار هر یک از اعضا قرار می گیرد و آن گاه از آنان خواسته می شود که نام کسانی را که فکر می کنند باید در جلوی هر سئوال بنویسند ، یادداشت نمایند.

2) استفاده از ملاک خاص: این روش در مدارس بیشتر کاربرد دارد و ملاک انتخاب باید به روشنی تعیین شود و سئوال ( ملاک ) به گونه ای تعریف شود که شامل تمامی اعضای گروه هدف ( مثلاًاین کلاس ) باشد و محدودیتی برای شرکت و انتخاب وجود نداشته باشد. در این روش انتخاب ها باید بر اساس ملاکی که وضعیت یا فعالیت واقعی (مثلاً نمایندگی کلاس ، تشکیل گروه همیار مشاوران ) که اعضای کلاس برای شرکت در آن فرصت دارند ، انجام شود.

روش اجرا: ابتدا ملاک یا سئوال ( ها ) با توجه به نوع فعالیت تعیین و مشخص می شود، آنگاه در اختیار اعضا قرار می گیرد تا سه نفر را به ترتیب اولویت برای تشکیل گروه مورد نظر انخاب نمایند. توجه شود هر چه ملاک یا سئوال برای افراد با معناتر باشد، نتیجه گروه سنجی معتبرتر خواهد بود. همچنین ، برای ایجاد و استمرار اعتماد و اطمینان دانش آموزان باید از نتایج گروه سنجی استفاده نمود.

روش های گروه نگار یا ترسیم نتایج

ترسیم ساختار گروهی یا اجتماعی به دو روش دایره ای (به تعداد افراد دایره هایی بر روی کاغذ ترسیم و داخل هر دایره نام یک فرد نوشته می شود، در صورتی که ترتیب اهمیت را خواسته باشیم، شماره رتبه را در انتهای پیکان یا فلش درج می کنیم –البته این روش برای گروه های کوچک مناسب است) و جدولی انجام می شود.

روش گروه نگار جدولی: موقعی که گروه بزرگ باشد این روش مناسب تر است. یک جدول دوبعدی (ماتریسی) ترسیم و در دو طرف (افقی و عمودی) اسامی گروه نوشته می شود. در قسمت عمودی زیر نام هر فرد سه ستون با شماره 1، 2، 3 (بیانگر اولویت انتخاب) مشخص کنید. آنگاه برای انتخاب اول؛ ضریب سه، انتخاب دوم؛ ضریب دو و انتخاب سوم؛ ضریب یک تعلق می گیرد. در پایان، جمع هر ستون به معنای مجموع امتیازات هر فرد (ستاره گروه، فراموش شده و ...) مشخص می شود. شکل زیر، نمونه ای از گروه نگار جدولی برای یک گروه چهار نفره را نشان می دهد:

انتخاب کننده انتخاب شونده

اسامی گروه	محمد			حسن			رضا			مسعود
اسامی گروه	1	2	3	1	2	3	1	2	3	1	2	3
محمد					*				*	*
حسن			*					*		*
رضا		*		*								*
مسعود	*				*		*
جمع ستون	1	1	1	1	2	0	1	1	1	2	0	1
جمع امتیاز	*6=31+21+11**			*5=31+21+10**			*6=31+21+11**			*7=32+20+11**

یادآوری: در ادامه یک نمونه پرسشنامه پیشنهادی، جهت استفاده ارائه شده است.

به نام خدا

"پرسشنامه"

دانش آموز گرامی، با سلام

لطفاً سوالات زیر را به دقت بخوانید و در مقابل هر سوال، نام و نام خانوادگی سه نفر از دانش آموزان کلاس خود را به ترتیب اولویت (انتخاب اول، دوم و سوم) بنویسید، در ضمن، مشخصات خود را نیز ذکر کنید:

" یادآوری: پاسخ های شما کاملاً محرمانه است و مسئولیت آن با مشاور محترم مدرسه (مجری) است."

نام و نام خانوادگی: کلاس: تاریخ: ساعت اجرا:

1-اگر قرار باشد از کلاس شما چند نفر برای ارائه کمک فکری به دیگر دانش آموزان انتخاب شوند، شما چه کسانی را انتخاب می کنید؟ (به ترتیب اولویت)